Ziya Meral

Budala Nietzsche ve Dostoyevski Karşı Karşıya

Kitap eklendiğinde bana bildir
Bu kitabı okumak için Bookmate’e EPUB ya da FB2 dosyası yükleyin. Bir kitabı nasıl yüklerim?
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
Nietzsche, Friedrich. 2003. Beyond Good and Evil. Trans.; Hollingdale, R.J.. New York: Penguin

. 1974. The Gay Science. Trans., Kaufmann, Walter. New

York: Vintage.

. 2003. The Genealogy of Morals. Dover Publications.

. 1969. Thus Spake Zarathustra. Trans. Hollingdale, R.J.. New

York: Penguin.

. 2003. Twilight of the Idols and The Anti-Christ. Trans. Hollingdale, R.J.. New York: Penguin.

. 1968, The Will to Power. Trans. Kaufmann, Walter et Hollingdale, R.J.. New York: Vintage.

Pascal, Pierre. 1976. The Religion of Russian People. Oxford: Mowbrays.

Peace, Richard. 2001. Dostoevsky; An Examination of the Major Novels. Eastbourne: Anthony Rowe.

Prodger, Michael, The Word Made Flesh. The Spectator. ( April 2003,www.spectator.co.uk.)

Renan, Ernest. 1930. The Life of Jesus. London: J.M. Dent & Sons Ltd.

Schweitzer, Albert. 1968. The Quest of the Historical Jesus. New York: Macmillan Publishing Co.

Terras, Victor. 1998. Reading Dostoevsky. Wisconsin: University of Wisconsin Press.

Thurneysen, Eduard. 1963. Dostoevsky. London:The Epworth Press.

Todorov, Tzvetan. 2003. Hope and Memory. New Jersey: Princeton University Press.

Urdang, Laurence. 1979. Collins Dictionary of the English Language. London: Collins.

Vitz, Paul. 2000. Faith of the Fatherless; The Psychology of Atheism. Dallas: Spence Publishing.

Williams, Rowan. 2008. Dostoyevski; Language, Faith and Fiction. London: Continium

Wolf, Norbert. 2004. Hans Holbein the Younger. Köln: Taschen.
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
Alistair, Kee. 1999. Nietzsche against the Crucified. London: SCM Press.

Bauman, Zygmunt. 2004. Wasted Lives: Modernity and Its Outcasts. London: Polity.

Brethren, Hutterian., eds., 1988. The Gospel in Dostoevsky. New York: Plough Publishing House.

Dostoevsky, Fyodor. 1998. Brothers Karamazov. Ed. Ignat Avsev. Oxford: OUP.

. 1999. Notes from the Underground. Oxford: OUP.

. 2001. The Idiot. London: Granta Books.

. 2004. Crime and Punishment. Reading: Vintage.

Endo, Shusaku.1990. Wonderful Fool. London: Penguin Books.

Enid, Welsford. 1958. The Fool; His Social and Literary History. London: Faber and Faber.

Fister, Barbara. On the Threshold of Representation: The Function of the Holbein Christ in The Idiot. (April 1996, href="http://homepa-ges.gac.edu/~fister/ThresholdofRepresentation.html)

Frank. Joseph. 2003. Dostoevsky: The Mantle of the Prophet, 1871-1881. Princeton: Princeton University Press.

. 1997. Dostoevsky: The Miraculous Years, 1865-1871. California: University of California Press.

. 1976. Dostoevsky: The Seed of Revolt, 1821-1849. Princeton: Princeton University Press.

Friedman, Richard Elliot. 1995. The Hidden Face of God. San Francisco: Harper.

Gibson, A. Boyce. 1973. The Religion of Dostoevsky. London: SCM Press.

Gunn, Judith. 1990. Dostoevsky; Dreamer & Prophet. Oxford: Lion Publishing.

Hollingdale. R.J. 2001. Nietzsche: The Man and His Philosophy. Cambridge: Cambridge University Press.

Jackson, Robert Louis. 1993. Dialogues with Dostoevsky; The Overwhelming Questions. California: Stanford University Press.

Kaufmann, Walter Arnold. 1974. Nietzsche: Philosopher, Psychologist, Antichrist. Princeton: Princeton University Press.

Kroeker, P. Travis et Ward, Bruce K. 2002. Remembering the End; Dostoevsky as Prophet to Modernity. London: SCM Press.

Leatherbarrow, W.J., ed. 2002. The Cambridge Companion to Dostoevskii. Cambridge: Cambridge University Press.

Liddell, Henry George et Scott, Robert. 1958. A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon

McGrath, Allister. 2004. Twilight of Atheism; The Rise and Fall of Disbelief in the Modem World. London: Rider.

Meral, Ziya. 2006. Ve Tanrı Ağlıyordu. İstanbul: GOA.

Magnus, Bernd et Higgins, Kathleen, eds. 1996. The Cambridge Companion to Nietzsche. Cambridge: Cambridge University Press.

Nielsen, C. Niels. 1976. Solzhenitsyn’s Religion. London: A.R. Mowbray & Co.
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
Yeniden kazanmamız gereken değer, Dostoyevski’nin bize “herkesin günahı benim de günahımdır” fikri ile anlatmaya çalıştığı, bizim bireysel olarak dünyadaki olayları üstlenmemiz ve bizi doğrudan etkilemiyor veya ilgilendirmiyor gibi görünse de ötekinin acısını bizimmiş gibi hissetmemiz gerektiğidir
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
İçinde yaşadığımız çağ, Ulrick Beck’in tabiri ile küresel risk çağıdır ve hiçbir küresel sorun yerel olarak çözülemediği gibi aynı zamanda hükümetler, AB veya BM gibi resmî yapılar bu küresel riskin karşısında tamamen etkisiz kalmaktadır.
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
Ötekinin zayıf tepkisine verdiğimiz her sınırsız güç kullanımı ve etrafında daralttığımız çember her ne kadar kısa dönemde bizi koruyor gibi gözükse de, tam tersine sadece ötekinin tepki verme iradesini güçlendirmektedir
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
Geçen yüzyılda otoriter, faşişt ve yıkıcı her rejimin şablonunda Nietzche’nin izleri gözükmektedir. Bu durum kendini doğrudan doğruya Nietzsche hayranı olan Hitler’in kendisini iyi ve kötünün üstüne çıkan üstün-insan olarak görmesi veya Nazi askerlerinin çantalarında Böyle Buyurdu Zerdüşt'ü taşımalarında belli ederken, çağın siyasi kültürünü sessiz bir şekilde derinden etkilemiştir. Hepsinin sonu, güç sahibi elit bir grubun sürü olarak gördükleri insanları kolaylıkla ortadan kaldırması ve bu süreç içerisinde yaptıklarını, hiçbir ahlaki zorluk çekmeden kendilerine ve takipçilerine meşru göstermeleri olmuştur.
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
Tzvetan Todorov’un Umut ve Anı adlı kitabında dediği gibi “20. yüzyıl bitmiş olabilir, ama hatırası bizi ürkütmeyi bırakmadı.”
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
Ecce Homo’da “En adanmış Hristiyanlar bana her zaman sıcak bakmışlardır” derken ilginç bir paradoksa dikkat çekmektedir. Nietzsche’nin en büyük eleştiri hedefi olan Tanrı ve İsa’ya derinden inananlar, yani Hristiyanlar, Nietzsche’nin kiliseye, Tanrı’ya olan inancın güç için kullanımına, dinin statükosuna getirdiği tüm eleştirileri haklı bulmakta ve Nietzsche’nin eleştirilerine kulak vermektedir. Böylelikle Nietzsche, Hristiyan inancı ve bütün öteki dinler için önemli ve pozitif bir rol oynamaktadır.
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
Welsford Enid’in palyaçoluğun ve soytarılığın sosyal ve edebî bir kişilik olarak tarihini anlatan Soytarı adlı kitabında gözlemlediği gibi;

Dinî inancın yaşam yarışına getirdiği anlamı reddetmeyenler için, insan ruhu bu dünyada rahatsızdır çünkü evi daha başka bir yerdedir ve bu ev hapsinden kaçış bir fantezi değil de gerçek bir olgudur. Bir teist salt mutluluğun olasılığına inanır, çünkü insanlığın yüceleştirilmiş soyutlanmışlığına inanmaz. Bu yüzden onun için romantik komedi ciddi bir edebiyattır çünkü o, gerçeği önceden tatmak gibidir. Bir Soytarı bir Hümanistken çok daha bilgedir ve palyaçoluk, insanlığın tanrısallaştırılmasından daha az uçarıdır.11
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
İnsanlığın asıl ihtiyacı olan üstün-insan figürü Nietzsche’nin Tanrı “hastalığına” karşı sunduğu panzehirdir. Üstün-insan doğrudan doğruya tek bir insanı ifade etmemektedir.

Üstün-insan bir konumdur: İnsanların Tanrı’nın ölümü ile yüzleşip yaşamı tüm çıplaklığı ve karanlığıyla kucaklayacakları, iyinin ve kötünün ötesine geçip, iradeleri üzerinde hâkimiyet sağlayacakları ve ne kadar zor olursa olsun kendilerinin yaratıcısı olacakları gelecektir.
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
“Yalnızca Mesih bunu yapabildi, ama Mesih sonsuzdu, insanın ulaşmaya çalışmaktan vazgeçmemesi gereken ve doğanın teşvik ettiği sonsuz bir idealdir bu.”31 Bu çabayı gösteren günahkâr insan için Mesih’e benzeme süreci, yani güçlü benliği bırakmaya çalışmak, her zaman başarısızlıklarla dolu olacaktır. Yalnızca Tanrı-insan olan Mesih, bu idealin beden almış temsilcisi olabilir.
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
Romanın okuyucusu, kaçınılmaz bir şekilde Dostoyevski’nin şefkatle geliştirdiği, iyi niyetli Mışkin’in en azından kendi hayatını kurtarmasını ve yaşamlarını kurtarmaya çalıştığı diğer kişilerin yaşamlarında güzelliğin ortaya çıkmasını sağlamasını bekler. Böyle bir son Belinski’nin Mesihi gibi, bir idealin bugünün dünyasında başarısız ve elverişsiz olmaya mahkûm olduğu iddiasını kanıtlar gibi gözükür.
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
Prens Mışkin’in akılsızlık veya saflık gibi gözüken değerlerinin kurtarıcı gücü, Mesih’in hizmetindekilerle aynı paradoksa sahiptir. Toplumu Mışkin’i bir fare kadar değersiz, güçsüz ve cılız bulsa da, o fare aynı zamanda Rusya’nın içinde bulunduğu durumu temizleyecek ve yenileyecek güçte bir aslandır.
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
Bu yüzden İsa’nın havarileri ve en yakın takipçileri bile İsa’nın dirildiği Pazar sabahına kadar İsa’nın sunduğu Mesih kavramını anlamakta zorluk çekmiş, İsa çarmıhta ölüp mezara konduğunda hayal kırıklığı yaşamışlardır.

Toplumun beklediği, onları Roma hükmünden kurtaracak güçlü Kral yerine İsa, düşmanlarına kucak açmış ve herhangi politik bir değişiklik veya isyanla ilgilenmediği gibi zenginliğe, kendini kusursuz gören dindarlığa ve toplumundaki adaletsizliğe başkaldırmıştır.

İsa mucizelerde olağanüstü gücünü gösterirken, tutuklanışını engellememiş, dayak ve kırbaç yemeye göz yummuş, iki adi suçlunun ortasında utanç verici bir ölüm cezasına çaptırılmıştır. Onun acı ve yalnızlık içinde kıvranışı ve çarmıhta asılı iken Roma askerlerinin dalga geçmek için başının üstüne koydukları “Yahudilerin Kralı” yazısı, İsa’nın budalalığının sonucu olarak görülmüştür.

Ancak, Eski Ahit’teki Mesih kehanetlerinde gördüğümüz gibi, “acı çeken hizmetkâr”, aynı zamanda “Yahuda Aslanı”dır. Bu yüzden İsa çarmıhta, Tanrı’nın ona zulüm çektirenleri affetmesi için dua etmektedir, çünkü onlar ne yaptıklarının farkında değildir. Acı çeken hizmetkâr, insanlığı kurtarabilmek için, kendi iradesi ile ona işkence yapanlara boyun eğmektedir. Ve bir ironi ile başının üstüne asılan tabela, İsa’nın aslında kim olduğunu ilan etmektedir.
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
İsa da, Mışkin ve Gaston gibi dışlanmış ve toplumu tarafından “deli” olarak görülmüştü. İsa’nın yaşadığı İkinci Tapınak Dönemi olarak adlandırılan zamanda Yahudi düşüncesindeki Mesih kavramı dinî bir umut olduğu kadar, aynı zamanda politik bir beklentiydi. İsrailoğullarının Tanrı’sı Yahve’nin İbrahim ve Davut’la yaptığı antlaşmalar beraberinde dünyevi bir krallık ve hegemonya vaadi de getiriyordu.

Böylelikle Mesih, Roma işgali altında yaşayan Yahudiler için sadece günah-sonsuz yaşam gibi ruhsal bir kurtuluş değil aynı zamanda onları ezilmekten kurtaracak, Süleyman’ın tapınağını eski görkemine dönüştürecek, dağılmış İsrail kavimlerini toplayacak ve yeniden bir Yahudi krallığı kuracak olan Kral Mesih’tir.
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
Prens Mişkin de dış görünüşünün ve yüzeysel saflığının ötesinde çok farklı bir değere sahiptir. İsmi, yani Lev Mışkin, bu çelişkiyi gözler önüne sermektedir. Lev kelimesinin kökü “aslan” demekken, Mışkin’in kökü “fare” dir. Lev Mışkin, aynı zamanda hem bir fare hem de bir aslandır ve Prens unvanı bu çelişkiyi trajikomik hâle getirmekte, aslan-fareye alışılmadık bir krallık sunmaktadır.
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
“Başkaları için saf bir sevgisi olan, herkese güvenen, kaç defa aldatıldığını önemsemeyerek sevgi ve güven alevinin sönmesine izin vermeyen bir kişi, doğal olarak bir budala gibi görünecektir. Ama o normal bir budala değil. O harika bir budala!”
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
Ünlü Japon yazar Şusaku Endo Harika Budala (Wonderful Fool) adlı romanında, algılamadaki bu çelişkiyi irdeler. Endo, Dostoyevski’ye benzer bir biçimde insanın değerinin; gücüne, hırsına ve maddi başarılarına dayandığı 20. yüzyıl Japonya’sının gerçekliğine bir “budala” yerleştirir
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
“Mucitler ve dâhiler, mesleki yaşamlarının başında (ve çoğu zaman sonunda da) toplum tarafından genelde bir budaladan daha fazlası olarak nitelendirilmezler.”
Xuraman Memmedovaalıntı yaptıgeçen yıl
Peace, burada kullanılan büyük “İ” harfine dikkat çekerek “Burada kullanılan biçimiyle ‘İnsan’ neredeyse dinî bir tada sahiptir ve gerçekten de Mışkin tasvirinin tüm unsurları dinî anlamlarla yüklüdür” der.
fb2epub
Dosyalarınızı sürükleyin ve bırakın (bir kerede en fazla 5 tane)