In Russische gevangenissen

werd omhoog gegooid en dan weer op den grond gesmakt. Uit mijn neus stroomde bloed. Ik verloor mijn bewustzijn. Later bemerkte ik, dat ze mij naar het privaat brachten en met koud water begoten. Toen verhuisde ik naar beneden. En er verliep geen dag en geen nacht meer, dat ik niet afgeranseld werd. Ik werd ziek, wanhopig. Mijn zenuwen werden mij de baas. Ik kreeg snijdende hartkrampen.

Soms klopte mijn hart, alsof het barsten zou. Ik vroeg medicijnen. ‘Zoo, ben jij ziek? Nou, dan zullen wij jou wel beter maken.’ Daarna begonnen ze mij nog erger te slaan. Vooral des nachts had ik verschrikkelijk van hun bezoeken te lijden. Er waren nachten, dat ik gegeeseld werd, tweemaal, driemaal, tot ik bewusteloos werd. Dan werd ik met koud water overgoten, en eenmaal zelfs met faecalien

Een avond. Het was in Rusland nog midden winter. Welk een pracht: de nachtrit over de witte velden, in een tijd toen de maan wassend was. Maar met een hart vervreten van leed, deed ik deze reis.

Ver van Vader, ver van broeders en moeder,

Vervalt zijn geest, versluikt zijn krachtig lijf,

In een leeg leven, zonder kloek bedrijf.

ontwaakte ik door kreten, schreeuwen en slagen uit de cellen naast de mijne. Een tijd lang voelde ik niets, maar weldra voelde ik bloedstortingen in armen en beenen, zoodat het was, of zij afstierven. Mijn schouders deden hevig pijn. Ik kreunde maar kon mij niet bewegen. Het was of mijn gezicht in een kom met bloed lag en ik begon nog erger te kreunen. Uren later kwam er een chirurgijn: hij bekeek mijn handen en zei onwillig: “Maak ze maar los.” Dit geschiedde en men trok mij een dwangbuis aan, waardoor mijn handen op mijn rug vastlagen. In dezen toestand liet men mij. Tegen den morgen kwam de dokter weer, keek, en ging weer heen. Eerst den dag daarop werd ik van de touwen bevrijd en werd het dwangbuis afgenomen. Ik moet er nog bijvoegen, dat ieder bezoek vergezeld ging van zweepslagen en gemeene scheldwoorde

De kameraden werden gegeeseld. Weenen, steunen en zuchten, kermen, huilen en het harde geluid van de voortdurende zweepslagen. Het was om krankzinnig te worden. Mijn deur werd geopend. Een bende assistenten en bewaarders stormde naar binnen, lichtten mij van de voeten, en begonnen mij te mishandelen op een wijze, die ik niet omschrijven kan. Ze gingen op mijn lichaam staan, trapten mijn hoofd tegen den grond, slingerden mij van den eenen hoek naar den anderen en wentelden mij vervolgens met het gezicht omlaag, bonden mijn armen vast op den rug en ook mijn voeten. In dezen toestand hieven ze mij tot manshoogte op en lieten mij toen neervallen op den grond. Zóó verloor ik het bewustzijn

sterke stem bindt een talrijk gehoor,

Spreek wat wij lijden, nacht en dagen door,

Roep het geweten van Europa wakker.

Joseph Minor: kloek denker, kalme dader,

Hoe vond ik u, gekooid, gekrenkt, geknecht

Aan waardloos werk hoe scheidt schandlijk onrecht

Een vrouw van haar man, kindren van hun vader.

Ik hield ontroerd uw handen in mijn handen,

Mijn hart verstond blik, en gebaar en taal,

Gij spraakt (en stil werd ieder op uw zaal)

Van der geknechten leed en wreede schande,

Dit was uw woord: ‘Gij zijt nog vrij, mijn Makker

­schrijving en verbeelding onmenschelijk. Men heeft mij gevraagd u de waarheid te zeggen: dit is de waarheid.’

Toch is het niet de meest gewenschte verhouding: een ambtenaar, wien is opgedragen u te bedriegen en een tolk, die u tevens bespionneerd.

Rusland is geen achterlijk land. Rusland is het land, dat het beste volk heeft en het slechtste gouvernement